Mục tiêu xuất khẩu tôm đạt 10 tỷ USD: Có quá khó?

0
69

Nhằm tìm giải pháp để phát triển ngành nuôi, chế biến tôm thành ngành kinh tế nông nghiệp mũi nhọn, thích ứng với biến đổi khí hậu, vừa qua tại Cà Mau đã diễn ra  Hội nghị Phát triển ngành nuôi tôm Việt Nam dưới sự chủ trì của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, Việt Nam có đủ điều kiện và lợi thế để phát triển ngành tôm. Ông đặt mục tiêu chậm nhất đến năm 2025, chúng ta phải đạt kim ngạch xuất khẩu ngành tôm là 10 tỷ USD.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và đoàn công tác Chính phủ tham quan nhà máy sản xuất tôm của Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú.

Biến thách thức thành cơ hội

Nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng, lợi thế của con tôm so với các sản phẩm nông nghiệp khác là tuyệt đối, từ điều kiện tự nhiên, giá trị xuất khẩu, thị trường đến trình độ canh tác, sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ… Tuy nhiên, để phát triển được con tôm ở quy mô công nghiệp, trở thành ngành kinh tế nông nghiệp trọng yếu, vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế cần phải tập trung tháo gỡ để phát triển bền vững.

Hiện nay, Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn làm chủ công nghệ, chưa thể chủ động cung ứng giống. Mỗi năm vẫn đang phải nhập khẩu khoảng 90% giống tôm thẻ chân trắng bố mẹ. Trong khi đó, tôm sú bố mẹ chủ yếu vẫn phải thu gom từ tự nhiên. Việc sản xuất, nuôi tôm còn manh mún, tình trạng đào ao nuôi tôm ngoài quy hoạch khá phổ biến, nên khó đầu tư hạ tầng như thủy lợi, điện, xử lý nước thải phục vụ nuôi tôm. Chi phí giá thành sản xuất tôm ở nước ta vẫn còn cao, luôn nằm ở mức cao nhất thế giới. Tình trạng lạm dụng thuốc, hóa chất, bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu vẫn còn xảy ra ở các cơ sở nuôi và chế biến nhỏ lẻ đang làm ảnh hưởng xấu đến uy tín của sản phẩm tôm Việt Nam.

Ngoài ra, phần lớn hạ tầng vùng nuôi chưa bảo đảm. Hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi trồng thủy sản chủ yếu vẫn dùng chung với hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, không phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, hệ thống cấp thoát nước không bảo đảm, các vùng nuôi thâm canh không có ao xử lý nước nên dễ xảy ra dịch bệnh. Nguồn nước dễ bị ô nhiễm do quá trình sản xuất và sinh hoạt, thuốc bảo vệ thực vật từ sản xuất nông nghiệp.

Đặc biệt, công nghệ vùng nuôi tôm quảng canh hiện đang rất hạn chế, chưa được quan tâm đầu tư, dẫn đến năng suất thấp, hiệu quả sản xuất chưa cao. Mặc dù diện tích lớn nhưng sản lượng và giá trị thấp. Khu vực nuôi tôm quảng canh cần có những đột phá về giải pháp kỹ thuật, khoa học công nghệ, về con giống.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho rằng, dù còn nhiều khó khăn nhưng ngành tôm Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội lớn để phát triển. Điều này không chỉ do nhu cầu tôm thế giới cao mà quan trọng hơn, trong điều kiện ứng phó biến đổi khí hậu thì phát triển ngành tôm là giải pháp phù hợp nhất ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Đặt vấn đề cần biến thách thức thành cơ hội trong điều kiện sống chung với biến đổi khí hậu, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần rà soát lại thể chế liên quan để bổ sung, hỗ trợ phát triển ngành tôm; phối hợp với các địa phương tập trung quy hoạch ngành tôm trên cơ sở đánh giá thị trường toàn cầu gắn với quy hoạch tái cơ cấu ngành nông nghiệp, ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Làm gì để “về đích sớm”?

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng đưa ra, đại diện các doanh nghiệp đã trình bày nhiều cách tiếp cận mới để có thể về đích sớm như hướng vào nuôi tôm sinh thái, tôm rừng thông qua việc thành lập doanh nghiệp xã hội, kết hợp nuôi tôm và trồng rừng ven biển của Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú. Chú trọng nuôi tôm trên ao bạt với công nghệ cao của Công ty Thông Thuận, hay xây dựng thương hiệu tôm để đưa Việt Nam thành công xưởng tôm của thế giới của Tập đoàn Việt Úc…

Lãnh đạo Công ty CP Tập đoàn  Thủy sản Minh Phú đã đề xuất mở rộng diện tích nuôi tôm, từng bước theo hướng tập hợp và chuẩn hóa quy trình nuôi tôm của từng hộ dân. Việc làm này sẽ giúp cho vấn đề truy xuất nguồn gốc và theo tiêu chuẩn quốc tế trở nên dễ dàng hơn và điều đáng nói là theo mô hình này, người dân không cần phải góp đất mà chỉ cần ký hợp đồng với cam kết nuôi tôm theo quy trình của doanh nghiệp yêu cầu.

Cũng với mục tiêu đạt 10 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu tôm, nhiều doanh nghiệp nuôi tôm cho rằng điều này đòi hỏi nhiều điều kiện, nhưng quan trọng nhất là về chủ trương, chính sách và sự hỗ trợ của Nhà nước. Các doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ có biện pháp giảm giá điện cho sản xuất tôm bởi chi phí này chiếm tới 15% – 20% giá thành. Bên cạnh đó là giảm lãi vay để khuyến khích các doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng, thuận lợi hơn với nguồn vốn, mở rộng sản xuất, để đưa Việt Nam thực sự trở thành công xưởng ngành tôm thế giới… Đồng thời, Chính phủ phải kiểm soát tốt hơn nữa các đường đi tiểu ngạch của mặt hàng tôm, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh để các doanh nghiệp nuôi tôm chân chính có chỗ đứng vững chắc và yên tâm đầu tư sản xuất.

Lắng nghe các ý kiến tham luận của doanh nghiệp, các bộ, ngành, địa phương, phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, Việt Nam có đủ điều kiện và lợi thế phát triển ngành tôm, chúng ta phải có một quyết tâm chính trị, giải pháp đồng bộ để đưa ngành tôm phát triển lớn mạnh, hiệu quả cao, đem lại đời sống cao hơn cho nông dân.

Mục tiêu trước năm 2025, phải đạt kim ngạch xuất khẩu ngành tôm 10 tỷ USD, có thương hiệu tôm Việt Nam nổi tiếng thế giới, gắn nuôi tôm với phát triển bền vững kinh tế, xã hội và môi trường. Ngành tôm Việt Nam phấn đấu đạt khoảng 10% GDP quốc gia. “Từ đây, chúng ta sẽ chứng kiến những thương hiệu toàn cầu về tôm, đưa Việt Nam đi tắt trên con đường xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng cao, ứng dụng những công nghệ tiên tiến của thế giới liên quan đến sản phẩm tôm. Việt Nam phấn đấu sẽ trở thành một công xưởng sản xuất tôm của thế giới”, Thủ tướng hy vọng.

Định hướng cho ngành tôm thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ, cần khảo sát để quy hoạch những vùng phù hợp để phát triển nuôi tôm, không để tình trạng nông dân tự phát, manh mún. Công tác quy hoạch phải đi liền với nhiệm vụ bảo tồn các điều kiện tự nhiên nhằm bảo vệ sinh thái cho tôm và các loài sinh vật có giá trị kinh tế khác. Quy hoạch tôm để phát triển chứ không phải để kìm hãm phát triển mà muốn phát triển được thì nút thắt là thể chế và khoa học công nghệ.

Nuôi tôm chính là nuôi nước, tức là duy trì nguồn nước có độ mặn phù hợp, kiểm soát hàm lượng chất hữu cơ, xử lý môi trường tốt để chống dịch bệnh, tránh lạm dụng thuốc kháng sinh. Để làm được việc này, các tỉnh, thành phố trong cả nước cần mạnh dạn áp dụng, đưa tiến bộ khoa học-công nghệ vào xử lý nguồn nước cấp, nước nuôi và nước thải. Yêu cầu là phải kiểm soát chặt chẽ nguồn nước thì mới chủ động được trong điều kiện biến đổi khí hậu của nước ta. Thủ tướng cũng nhấn mạnh, không thể để tình trạng tôm chết do không có điện. Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại bảo đảm vốn tín dụng cho nuôi tôm, chế biến tôm với lãi suất phù hợp.

Việt Nam hiện là quốc gia đứng thứ 3 thế giới về sản xuất tôm và dẫn đầu thế giới về sản xuất tôm sú. Tôm cũng là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất trong nhóm hàng thủy sản của Việt Nam, chiếm đến gần 50% tổng kim ngạch, thời điểm cao nhất là năm 2014 xuất khẩu tôm đạt đến gần 4 tỷ USD.

Hồng Hạnh

Nguồn: http://nhandaovadoisong.com.vn/30929/muc-tieu-xuat-khau-tom-dat-10-ty-usd-co-qua-kho.html